Dierenwelzijn gaat onder andere over gezondheid, huisvesting, voeding, sociaal contact en de mogelijkheid om natuurlijk gedrag te laten zien. Ook de manier waarop een dier omgaat met mensen en dagelijkse handelingen speelt een rol.
Verzorging kan voor een dier spannend zijn. Denk aan nagels knippen, een poot controleren, medicatie geven, een gebitscontrole of een bezoek aan de dierenarts. Zeker wanneer een dier niet begrijpt wat er gaat gebeuren of nauwelijks invloed heeft op de situatie.
Met dierentraining kun je zulke momenten stap voor stap voorspelbaarder maken. Het dier leert welk gedrag wordt gevraagd en wat daarop volgt. Bij positieve bekrachtiging wordt gewenst gedrag beloond met iets wat voor het dier waardevol is. Dat kan voer zijn, maar bijvoorbeeld ook aandacht, spel of toegang tot iets waar het dier graag naartoe wil. Wanneer een dier begrijpt wat er gebeurt en ruimte krijgt om mee te werken, kan dat spanning verminderen.
Meer keuze en controle tijdens verzorging
Een belangrijk onderdeel van welzijnsgericht trainen is dat je een dier, waar dat mogelijk is, invloed geeft op wat er gebeurt. Een hond kan bijvoorbeeld leren om zijn kin op een hand of handdoek te leggen tijdens een onderzoek. Een paard kan leren om rustig een been aan te bieden voor verzorging. Ook bij dierentuindieren wordt training ingezet om lichamelijk onderzoek en andere verzorgingshandelingen makkelijker uit te voeren.
Het voordeel daarvan is dat een dier beter weet wat het kan verwachten. In veel situaties hoeft het daardoor minder vastgehouden of gedwongen te worden. Dit wordt ook wel cooperative care genoemd: je leert een dier om vrijwillig mee te werken aan zijn eigen verzorging of medische handelingen.
Dierentraining begint met goed observeren
Goed trainen vraagt meer dan weten welke beloning je moet gebruiken. Je moet vooral kunnen zien hoe het dier reageert. Is het dier ontspannen? Blijft het betrokken bij de training? Zie je signalen van spanning, frustratie of onzekerheid? En is de volgende stap haalbaar, of moet je de oefening eenvoudiger maken?
Als je dit soort signalen herkent, kun je je training aanpassen aan het dier dat voor je staat. Dat is belangrijk, want dieren verschillen onderling. Wat voor het ene dier goed werkt, kan voor een ander dier te moeilijk, te spannend of weinig motiverend zijn.
Kennis van diergedrag en leerprincipes horen daarom bij elkaar. Je volgt geen vast trucje of stappenplan zonder naar het dier te kijken. Je stemt de training af op het individu.
Positieve bekrachtiging bij dieren
Bij positieve bekrachtiging volgt na gewenst gedrag iets wat het dier prettig of waardevol vindt. Hierdoor neemt de kans toe dat het dier dat gedrag opnieuw laat zien.
In theorie klinkt dat eenvoudig. In de praktijk vraagt het veel van een trainer. Je moet bijvoorbeeld goed nadenken over de timing van je beloning, de grootte van iedere trainingsstap en wat voor het dier werkelijk motiverend is. Ook moet je kunnen beoordelen wanneer een dier toe is aan een volgende stap en wanneer je beter kunt stoppen.
Een training die te snel gaat of te moeilijk is, kan frustratie veroorzaken. Daarom worden nieuwe vaardigheden meestal in kleine, haalbare stappen opgebouwd. Een succesvolle dierentraining draait dus niet alleen om het eindresultaat. Ook de manier waarop het dier het leerproces ervaart, is belangrijk.
Training kan ook mentale uitdaging bieden
Dierentraining kan daarnaast zorgen voor mentale activiteit. Tijdens een trainingssessie moet een dier observeren, keuzes maken en ontdekken welk gedrag iets oplevert. Voor sommige dieren kan dat een waardevolle vorm van verrijking zijn. Wel moet de training passen bij de diersoort, het individuele dier en de situatie.
Een lange of onduidelijke trainingssessie kan juist spanning of frustratie opleveren. Daarom blijft observeren ook hier belangrijk. Je kijkt steeds naar wat het dier aankan en past tempo en moeilijkheid daarop aan.
Welzijnsgericht trainen vraagt om kennis
Als je dieren op een welzijnsgerichte manier wilt trainen, heb je kennis nodig van zowel gedrag als leerprincipes. Hoe leert een dier? Welke signalen geeft het? Wanneer werkt een beloning echt als beloning? Hoe bouw je een oefening op? En wat doe je als het dier ander gedrag laat zien dan je had verwacht? Die kennis helpt je om betere keuzes te maken tijdens het trainen en om het welzijn van het dier steeds mee te nemen in je aanpak.
De Dierentrainers Academie (DTA) leidt mensen op die zich verder willen verdiepen in professioneel dierentrainerschap. In de opleiding tot Dierentrainer komen onder andere diergedrag, klassieke en operante conditionering, positieve bekrachtiging, timing, targettraining en het maken en bijstellen van trainingsplannen aan bod. Daarbij wordt gewerkt met verschillende diersoorten en staat welzijnsgericht trainen centraal.
Opleiding tot diertrainer
Aeres Training Centre werkt samen met de Dierentrainers Academie. DTA richt zich op mensen die zich professioneel willen ontwikkelen in het trainen van dieren en combineert theoretische kennis met veel aandacht voor de praktijk. Wil je beter begrijpen hoe dieren leren, hoe je gedrag kunt beïnvloeden en hoe je training kunt inzetten met aandacht voor dierenwelzijn? Dan kun je je via de Dierentrainers Academie verder verdiepen in dierentraining.
